Dusza (Niemojewski Andrzej) str. 31

jest napisany niecałkiem nieprawidłowo, wtedy oblicza się wartość zużytego atramentu. Jeżeli wynosi "perutah", czyli półtora grosza, akt jest ważny, jeśli wynosi mniej, nie jest ważny.
14. Jeżeli dorosła kobieta uwiedzie chłopca poniżej dziewięciu lat, wedle zdania rabina krakowskiego Isserlesa nie jest winna śmierci. Tak samo nie powinno się karać mężczyzny za stosunek płciowy z dziewczynką poniżej trzech lat (Eben Haecer § 20 art. 1 Hagah).


12. PRZESĄDY ŻYDOWSKIE.

Żydzi są bodaj najprzesądniejszym narodem, a ich księgi świętobliwe mogą dostarczyć bogatego materjału folklorystom. Niniejsze zestawienie rysuje zaledwie kontur przesądu żydowskiego.
1) Ślina syna pierworodnego żyda jest lekarstwem na ból oczu, ale syna pierworodnego żydówki nie (Choszen Hamiszpat § 277 art. 13).
2) Można rzezać bydło nożem goja, jeżeli się go wbiło w twardą ziemię a za każdym razem w inne miejsce (Jore Dea § 10 art. 1).
3) Jeżeli się znalazło mięso na rynku i niewiadomo, kto zgubił, trzeba się kierować wedle liczby rzeźników; jeżeli jest więcej żydów, aniżeli nieżydów, można je zjeść. Późniejsi rabini zakazali jednak takie mięso, a nawet, jeżeli się mięso kupi, odniesie do domu i tam zostawi bez naznaczenia, to go jeść nie można, gdyż niewiadomo, czy jest tym samym mięsem, albowiem mogły je zamienić ptaki (Jore Dea § 63).
4) Na stole, na którym się jada ser, niewolno kłaść

mięsa, bo można się omylić i zjeść razem jedno i drugie (Jore Dea § 88).
5) Po mięsie można jeść ser dopiero w sześć godzin (Jore Dea § 89).
6) Jeżeli kawałek mięsa choćby wielkości oliwki wpadł do kotła z gorącym mlekiem, trzeba dać posmakować mleko nieżydowi: jeśli powie, że mleko trąci mięsem to mleko jest terefa, jeśli nie, to jest koszer (Jore Dea § 92).
7) Strawy gotowanej ani napoju nie można stawiać pod łóżkiem, bo zły duch lubi siadać na takich rzeczach (Jore Dea § 116).
8) Jeżeli żyd kupi od goja nowe naczynie do kuchni, musi je zanurzyć albo w wodzie płynącej, albo w zbiorniku, mającym cztery wiadra wody, względnie zawartość 5700 skorup od jaj. Naczynie musi trzymać w ręku lekko, aby woda wszędzie doszła, chyba że pierwej rękę w tej wodzie umaczał, wtedy może trzymać mocno. Przy niektórych naczyniach musi prócz tego odmawiać pewną benedykcję (Jore Dea § 120).
9) Nie zaczyna się żadnego interesu w poniedziałek i w środę, bo wtedy planety nie sprzyjają temu, a żenić się trzeba tylko o pełni księżyca (Jore Dea § 179).
10) Kogo ukąsiła jaszczurka, może ją zamawiać, nawet w szabas (tamże).
11) Od 15-go miesiąca Ab (sierpnia) żyd winien już studjować w nocy. Kto tego nie robi, umrze wcześnie. Każdy dom, w którym nie słychać nocą uczących się, spłonie (Jore Dea § 246).
12) Gdy chory leży w łóżku, wolno siąść na krześle, ławie, lub łóżku, ale jeżeli leży na ziemi, to nie wolno, gdyż w głowach chorego znajduje się Szechina (Obecność

Boża) i siedziałoby się wyżej od niej. W obecności chorego można się za niego modlić w każdym języku, gdyż Szechina rozumie wszystkie, ale w nieobecności chorego należy modlić się po hebrajsku, gdyż odnoszący do Boga modlitwy aniołowie wszystkich języków nie znają (Jore Dea § 335).
13) Najpierw należy wdziewać prawy but, ale niewolno go sznurować, potym lewy i sznuruje się go, a wreszcie sznuruje się but prawy. Gdy buty nie są sznurowane, wdziewa stę poprostu najpierw prawy. Zdejmuje się zaś najpierw lewy but (Orach Chajim § 2 art. 4 i 5).
14) Gdy dotykasz się swego otworu odchodowego, aby przyspieszyć wypróżnienie, czyń to, nim siądziesz, ale nie czyń tego, gdy już siadłeś, bo narazisz się na to, że zostaniesz zaczarowany (Orach Chajim § 3 art. 3).
15) Jeśli się załatwia potrzebę na miejscu wolnym, nie otoczonym płotem, zważać należy, aby siadać twarzą na północ a tyłem na południe, lub odwrotnie; siadać między wschodem i zachodem jest zakazane (Orach Chajim § 3 art. 5).
16) Także jest zakazane spać w kierunku między wschodem i zachodem (Orach Chajim § 3 art. 6).
17) Nie należy się (podczas wypróżniania) obcierać ręką prawą (Orach Chajim § 3 art. 10).
18) Nie należy się obcierać (podczas wypróżniania) skorupką, bo można zostać zaczarowanym; także nie należy się obcierać suszonemi trawami, gdyż temu, który się obciera przedmiotem, mogącym być strawionym przez ogień, ręka osłabnie (Orach Chajim §3 art. 11).
19) Trzy razy leje się wodę na ręce, aby odpędzić złego ducha, co się ich ima (Orach Chajim § 4 art. 2).
20) Bierze się naczynie z wodą w prawą rękę, prze-

kłada do lewej, aby najpierw lać na prawą (Orach Chajim § 4 art. 10).
21 ) Trzeba w wypadkach następujących dokonywać ablucji rąk: gdy się wstało z łóżka, gdy się wyszło z ustępu, gdy się wyszło z kąpieli, gdy się obcięło paznokcie, gdy się zdjęło obuwie, gdy się dotknęło nogi, gdy się uczesało, a niektórzy powiadają, że i ten, co przeszedł między grobami, co dotknął się trupa, co oczyścił ubranie z robactwa, co załatwił stosunek płciowy, co dotkął się wszy, co dotknął się swego ciała. Kto uczynił jedną z tych rzeczy, a nie zmył sobie rąk, jeżeli był uczonym, zapomni, czego się nauczył, a jeśli nie był uczonym, to zwarjuje (Orach Chajim § 4 art.18).
22 ) Gdy niema wody do zmycia rąk, można oczyścić się grudką ziemi (Orach Chajim § 4 art.22).
23 ) Kto dla zmycia rąk nie ma wody, może otrzeć ręce piaskiem, żwirem lub trocinami, albowiem nie jest powiedziane: obmyć się wodą (Berachot 15a).
24 ) Można ręce zmyć każdym przedmiotem, który powstaje w wodzie, np. czerwonemi robakami, albo tranem rybim (Orach Chajim § 160 art. 10).
25 ) Drzwi i okna należy zawsze otwierać w kierunku, w którym leży Jerozolima, przy owym otwieraniu zaś odmawiać modlitwę; a dobrze się czyni, zaopatrując bóżnicę w dwanaście okien (Orach Chajim § 90 art. 4).
26 ) Garbarnie można zakładać tylko na wschód od miasta, gdyż wiatr wschodni łagodzi zapach skór (Choszen Hamiszpat § 155 art. 23).
27 ) Nie trzeba się modlić śród ruin, gdyż mogą się zawalić, a także z powodu złych duchów (Orach Chajim § 90 art. 6).
28 ) Rabbi Jochanan nie bał się urocznego spojrzenia,